Pieter Jan Leusink (49) is dirigent van het Holland Boys Choir, The Bach Choir & Orchestra of the Netherlands, het Urker Mannenensemble en het Rijssens Mannenkoor. Hij werd internationaal bekend met de realisatie van de integrale opnamen van Bachs 200 geestelijke Cantates, waarvan er wereldwijd meer dan zes miljoen werden verkocht. Hij woont met zijn echtgenote in Elburg. Samen hebben zij zes kinderen, een kleinkind en drie honden.
door Ellen Stikkelbroeck
DOEN
"Ik dirigeer een enkele koren. Dat is de hoofdmoot van wat ik doe. Met het Holland Boys Choir geef ik jaarlijks veertig concerten en met het Urker Mannenensemble jaarlijks vijftig. In totaal zo"n 120 concerten per jaar. Dat is "s avonds. Overdag werk ik op kantoor. Vanuit kantoor regelen we zelf alles.
Momenteel ben ik bezig met de voorbereiding van de Matthäus Passion, die vanaf volgende week weer wordt uitgevoerd. Drie maal per week vrij intensief repeteren met het jongenskoor. Die groep bestaat uit veertig stemmen.
Ongeveer tien van hen kennen het werk heel goed, tien jongens zijn vorig jaar bij het koor gekomen dus die moeten het dit jaar ook aardig kennen en de rest is nieuw. Het zijn jongens van een jaar of zeven, acht voor wie de Matthäus nog een hele kluif is. Zij moeten onder meer leren hoe ze hun stemmen kunnen beheersen, vandaar dat we drie maanden lang drie keer in de week repeteren. Met de mannen repeteer ik daarnaast één à twee keer per week.
Verder vullen de dagen zich met voorbereiding voor allerlei projecten, zoals de Elfstedentocht met het Urker Mannenensemble deze zomer. In juni gaan we met het ensemble een cd opnemen en ook een dvd, waarna er in augustus een concerttoer wordt gemaakt langs de elf steden.
In het najaar dirigeer ik het Klassieke Muziekfeest, met werk van Vivaldi, Mozart en Händel. Daarvoor maak ik allemaal zelf de arrangementen. Ik wil topstukken uit hun werk brengen voor een breed publiek. Op die manier probeer ik mensen die niet thuis zijn in bijvoorbeeld de Matthäus of het Requiem te interesseren voor deze muziek, zodat ze ook eens naar een uitvoering van het hele werk gaan."
DENKEN
"Ik lig nooit wakker van dingen en kan alles goed van me afzetten. Als ik ergens gedachten over heb, worden die snel uitgesproken. Sommige mensen kunnen daar niet altijd tegen: open zijn over dingen. Dat zal wel komen doordat ik met kinderen werk. Die zeggen ook heel direct hoe ze ergens over denken.
Ik denk wel vaak na over mijn gezondheid en de gezondheid van mensen om mij heen. Mijn vader is al een jaar lang in een toestand dat het veel minder goed gaat. Ik wil graag heel gezond blijven, maar sommige dingen overkomen je. Ik denk na hoe lang dit werk vol te houden is. Fysiek is het niet eeuwig vol te houden op mijn manier, dat weet ik. Daarom denk ik er wel over na het werk zo in te delen, dat het zo lang mogelijk te doen is. Ik heb bijvoorbeeld vier gerenommeerde zangers in dienst die partijen instuderen met de jongens van het koor, om mij te verlichten.
Als je een bepaalde werkwijze hebt, die al meer dan twintig jaar een succes is, ga je op zoek naar mensen die taken over kunnen nemen naar jouw idee, zonder dat ze helemaal op jouw stoel gaan zitten. Daar moet je heel lang over denken. Voordat je zover bent om het los te laten, ben je vijf jaar verder. Als je op een dag denkt: hé, het lukt niet meer, dan ben je te laat.
Als ik zie waar mensen zich druk over maken, denk ik wel eens: je kunt wel altijd iets of iemand ergens de schuld van geven. Soms zijn dingen overmacht, maar ik denk dat 90 procent van de mensen heel veel kansen in het leven krijgt, die ze niet grijpen. De dag dat in in 1984 Oja" zei tegen het Holland Boys Choir is bepalend geweest voor de rest van mijn leven. Zo voed ik mijn kinderen ook op. Je moet op eigen benen staan, je eigen keuzes maken en daar ook voor staan als er iets mis gaat."
GELOVEN
"Ik ben streng reformatorisch opgevoed, maar ik geloof niet in het instituut van de kerk, zoals ik het heb meegemaakt tot mijn 25ste. Zodra je vragen stelde, moest je je mond houden. Daar heb ik een beste tik van gehad. Op een gegeven moment loop je daarin vast. Ondanks dat, maar ik ben erachter gekomen dat ik heus wel geloof. Ik geloof in alles wat ik uitvoer. Psalmen, geestelijke liederen, gezangen, ik vind het prachtig en het moet allemaal in de oude berijming, het is meer een religieus besef geworden. Als ik de Matthäus Passion met het koor uitvoer voor een volle kerk, kom ik ergens bij uit dat ik nooit heb gevoeld in de kerk van mijn jeugd. Ik ben er nu bewuster mee bezig dan toen het ooit verplicht was. Vroeger werd je bang gemaakt met hel en verdoemenis, maar zo is het volgens mij niet. Je hebt je leven ook zelf wel in de hand, het is je eigen verantwoordelijkheid. Mensen die zich daarbij thuis voelen respecteer ik gewoon, of ze nu zwaar op de hand zijn, of een heel vrolijk geloof hebben. Maar geloof kan iets moois zijn en niet iets engs.
Ik heb geen uitdragend gevoel wat betreft mijn geloof. Alhoewel de muziek anders doet denken. Net zo goed heb ik geen bevestiging nodig van andere mensen. Maar ik denk wel dat ik mijn talenten van Onze Lieve Heer heb gekregen en ze zoveel mogelijk moet benutten. Daarvoor ben ik hier, dus dat doe ik ook."
GENIETEN
"Ik geniet met volle teugen van het leven. Ik ben een gezegend mens dat ik kan doen wat ik wil. Kan alle programma"s maken die ik wil, ben heel vrij daarin. Ik werk de hele week, maar eigenlijk heb ik alleen maar een hobby. Het voelt niet als werk. Alle repetities zijn leuk om te doen. Zo heb ik op vrijdagavond repetitie van het mannenkoor in Rijssen. Soms moet ik verstek laten gaan, omdat ik een concert heb. Ik heb ook tegen de mannen gezegd: "als het te erg wordt, dan moeten jullie misschien iemand anders zoeken".
Eigenlijk heb ik er geen tijd voor, maar het is voor mij echt een avondje uit, dus ik ga ermee door.
Ik ga nooit op vakantie, maar ben liever thuis als ik vrij ben. Ik ben het hele jaar al op pad. Vroeger sliep ik tijdens concertreeksen altijd in hotels. Dan ben je blij als je weer gewoon thuis bent. Thuis heb ik prachtige tuinen. Dat is mijn hobby. Daar ben ik van april tot eind september twee dagen per week in bezig. Niet twee hele dagen, maar verspreid over de week. Als het mooi weer is, ben ik er te vinden, geef de bloemen water. Zeker van half juni tot eind september is daar meer tijd voor, want dan zijn er normaal gesproken geen concerten.
Toen ik eind twintig was, ging bij mij het roer om. Ik heb alles van mijn verleden van me afgeschud en kreeg het gevoel van een nieuw begin. Vanaf toen is het genieten ontwikkeld. Nu ben ik echt vrij in m"n hoofd."
